“నదులు పాములా ఎందుకు మెలికలు తిరుగుతూ ప్రవహిస్తాయి.?” దీని వెనుకున్న కారణం తెలిస్తే ఇకపై నదిని చూసే విధానమే మారిపోతుంది..!

నదులు అనగానే ఎత్తైన ప్రాంతాల నుంచి నీరు ప్రవహిస్తూ మైదాన ప్రాంతాలను దాటుకుంటూ వెళ్లే దృశ్యమే మనకు గుర్తుకొస్తుంది.

అయితే కొన్ని నదులు తిన్నగా ప్రవహించకుండా, పాములా వంకరటింకరగా మెలికలు తిరుగుతూ వెళ్లడం మనం చూస్తుంటాం. ఈ మలుపులు యాదృచ్ఛికంగా ఏర్పడినవి కావు. మట్టి కోతకు గురికావడం, ఒండ్రుమట్టి నిక్షేపాలు పేరుకుపోవడం అనే సహజ ప్రక్రియే దీనికి ప్రధాన కారణం.

ఒక నదిలో చిన్న మలుపు ఏర్పడినప్పుడు, ఆ మలుపు వెలుపలి ఒడ్డున నీటి ప్రవాహ వేగం ఎక్కువగా ఉంటుంది. దీనివల్ల ఆ ప్రాంతంలోని మట్టి, రాళ్లు కొద్దికొద్దిగా కోతకు గురవుతాయి. కాలక్రమేణా వెలుపలి ఒడ్డు నిరంతరం కోతకు గురికావడం వల్ల నది మలుపు మరింత పెద్దదిగా మారుతుంది.

అదే సమయంలో, మలుపు లోపలి భాగంలో నీటి వేగం తక్కువగా ఉంటుంది. దీనివల్ల నీటితో పాటు కొట్టుకొచ్చే ఇసుక, బురద వంటి ఒండ్రు నిక్షేపాలు ఆ ప్రాంతంలో పేరుకుపోవడం మొదలవుతుంది. ఒకవైపు ఒడ్డు కోతకు గురికావడం, మరోవైపు ఇసుక మేటలు వేయడం నిరంతరం జరగడం వల్ల నది ప్రవాహ మార్గం క్రమంగా మారుతుంది.

ఈ విధంగా ఏర్పడే వంకర మార్గాలను ‘నదీ వంపులు’ (Meanders) అని పిలుస్తారు. ముఖ్యంగా చదునైన మైదాన ప్రాంతాల్లో ప్రవహించే నదులలో ఇలాంటి మలుపులను ఎక్కువగా చూడవచ్చు. కాబట్టి నది పాములా మెలికలు తిరుగుతూ ప్రవహించడం అనేది దాని సహజ ప్రవాహానికి, మట్టి కోత మరియు ఒండ్రు నిక్షేపాలు పేరుకుపోయే ప్రక్రియకు మధ్య జరిగే దీర్ఘకాలిక మార్పుల ఫలితమే.