రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ప్రపంచాన్ని వణికిస్తున్న సమయంలో.. అహింసకు ప్రతీకగా నిలిచిన మహాత్మా గాంధీ, యుద్ధాన్ని ఆపాలని కోరుతూ జర్మనీ నియంత అడాల్ఫ్ హిట్లర్‌కు లేఖ రాశారు. ప్రపంచం మొత్తం హిట్లర్ సైనిక శక్తిని చూసి భయపడుతున్న సమయంలో.. భారతదేశం నుంచి గాంధీజీ శాంతి సందేశాన్ని పంపడం అప్పట్లో ఎంతో ప్రత్యేకమైన విషయం.
గాంధీజీ హిట్లర్‌కు రాసిన లేఖలో “ప్రియమైన మిత్రమా” అంటూ సంబోధించినట్లు చారిత్రక రికార్డుల్లో ఉంది. ఆయుధాలు, హింస ద్వారా సమస్యలను పరిష్కరించడం కంటే.. శాంతియుత మార్గంలో ప్రపంచ సమస్యలకు పరిష్కారం కనుగొనాలని ఆయన హిట్లర్‌ను కోరారు.
గాంధీజీ 1939లో, ఆ తర్వాత 1940లో కూడా హిట్లర్‌కు లేఖలు రాశారు. యుద్ధం వల్ల సాధారణ ప్రజలు, అమాయకులు ప్రాణాలు కోల్పోతారని.. హింసను వీడి శాంతి మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలని ఆయన విజ్ఞప్తి చేశారు.
అయితే ఈ లేఖల చుట్టూ ఉన్న చారిత్రక వివరాల్లో ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. గాంధీజీ హిట్లర్‌కు రాసిన లేఖల్లో కొన్ని అతని చేతికి చేరాయా లేదా అనే విషయంపై చరిత్రకారుల మధ్య చర్చ ఉంది. ముఖ్యంగా 1939లో రాసిన లేఖ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ జోక్యంతో హిట్లర్‌కు చేరలేదని సాధారణంగా పేర్కొంటారు.
అయితే 1940లో గాంధీజీ రాసిన మరో లేఖ హిట్లర్‌కు చేరినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. అందులో కూడా గాంధీజీ హింసను విడిచిపెట్టి యుద్ధాన్ని ఆపాలని కోరారు.
హిట్లర్ చివరకు గాంధీజీ సూచనలను అంగీకరించలేదు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం మరింత తీవ్రమై, కోట్లాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయిన మహావిపత్తుగా మారింది.
ఒకవైపు ప్రపంచాన్ని యుద్ధం, ఆయుధాలు శాసిస్తున్న సమయంలో.. మరోవైపు గాంధీజీ అహింస, శాంతి అనే మార్గాన్ని చూపించారు. తనకు విరుద్ధమైన సిద్ధాంతాలు కలిగిన వ్యక్తిని కూడా శాంతి కోసం ఉద్దేశించిన లేఖలో గౌరవంగా సంబోధించడం గాంధీజీ రాజకీయ, నైతిక దృక్పథానికి ఒక ఉదాహరణగా చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.
హిట్లర్‌ను మార్చగలిగారా లేదా అనేది వేరే విషయం. కానీ ప్రపంచం యుద్ధం వైపు పరుగులు తీస్తున్న సమయంలో.. ఒక వ్యక్తి అహింస, శాంతి పేరుతో ఆ యుద్ధాన్ని ఆపేందుకు ప్రయత్నించడం మాత్రం చరిత్రలో ప్రత్యేక ఘట్టంగా మిగిలిపోయింది.