గతంలో పాన్ కార్డ్ అనేది కేవలం ఆదాయపు పన్ను రిటర్నులు (ITR) దాఖలు చేయడానికి మాత్రమే ఉపయోగించే పత్రంగా ఉండేది. కానీ నేడు భారతదేశంలో పాన్ కార్డ్ ఒక ప్రధాన ఆర్థిక గుర్తింపు కార్డుగా మారిపోయింది.
బ్యాంక్ ఖాతా తెరవడం, ఆస్తుల కొనుగోలు, భారీ ఆర్థిక లావాదేవీలు వంటి అనేక పనులకు పాన్ కార్డ్ తప్పనిసరి అని చెప్పవచ్చు. ఆర్థిక లావాదేవీలలో పారదర్శకతను పెంచడానికి మరియు పన్ను ఎగవేతను అరికట్టడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం నిబంధనలను మరింత కఠినతరం చేసింది. ఆదాయపు పన్ను చట్టాలలోని రూల్ 114B ప్రకారం, కొన్ని రకాల భారీ లావాదేవీలకు పాన్ వివరాలను అందించడం తప్పనిసరి చేశారు.
పాన్ తప్పనిసరి అయిన 7 ప్రధాన లావాదేవీలు:
- బ్యాంక్ మరియు డీమ్యాట్ ఖాతాలు: బ్యాంక్ ఖాతా లేదా డీమ్యాట్ ఖాతా తెరవడానికి ఇకపై పాన్ కార్డు తప్పనిసరి. పెట్టుబడులు మరియు బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలను పర్యవేక్షించడానికి ఆర్థిక సంస్థలు పాన్ కార్డ్ను ఉపయోగిస్తాయి.
- రుణాలు మరియు క్రెడిట్ కార్డులు: హోమ్ లోన్, పర్సనల్ లోన్, కార్ లోన్ లేదా క్రెడిట్ కార్డ్ వంటి ఏ రకమైన ఆర్థిక సేవలకు దరఖాస్తు చేసినా పాన్ వివరాలు ఇవ్వాలి. దరఖాస్తుదారుని ఆర్థిక నేపథ్యం మరియు తిరిగి చెల్లించే సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయడానికి బ్యాంకులు దీనిని ఉపయోగిస్తాయి.
- రూ. 2 లక్షలకు పైబడిన లావాదేవీలు: ఏదైనా వస్తువును ఒకేసారి రూ. 2 లక్షల కంటే ఎక్కువ విలువకు కొనుగోలు చేస్తే పాన్ కార్డు తప్పనిసరి. ఇందులో బంగారం, విలాసవంతమైన వస్తువులు మరియు కొన్ని రకాల ప్రయాణ ఖర్చులు కూడా ఉంటాయి.
- హోటళ్లు మరియు రెస్టారెంట్లలో భారీ నగదు చెల్లింపులు: హోటళ్లు లేదా రెస్టారెంట్లలో రూ. 50,000 కంటే ఎక్కువ నగదు చెల్లింపులు చేస్తే పాన్ వివరాలు సమర్పించాలి. భారీ మొత్తంలో జరిగే నగదు లావాదేవీలను నిశితంగా గమనించడానికి ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
- బ్యాంక్ డ్రాఫ్ట్ మరియు పే ఆర్డర్: రూ. 50,000 కంటే ఎక్కువ విలువైన బ్యాంక్ డ్రాఫ్ట్, బ్యాంకర్స్ చెక్ లేదా పే ఆర్డర్లను నగదు చెల్లించి కొనుగోలు చేసినప్పుడు పాన్ కార్డు అవసరం.
- ఆస్తి లావాదేవీలు: రూ. 10 లక్షల కంటే ఎక్కువ విలువైన భూమి లేదా ఇళ్ల కొనుగోలు-అమ్మకాలలో కొనుగోలుదారు మరియు అమ్మకందారు ఇద్దరూ పాన్ వివరాలు ఇవ్వాలి. స్టాంప్ డ్యూటీ విలువ రూ. 10 లక్షలు దాటినా ఇది వర్తిస్తుంది. అలాగే రూ. 2 లక్షల పైబడిన సేవల కొనుగోలుకు కూడా పాన్ అవసరం.
- అన్లిస్టెడ్ షేర్ల కొనుగోలు మరియు అమ్మకం: రూ. 1 లక్ష కంటే ఎక్కువ విలువైన అన్లిస్టెడ్ షేర్ల (స్టాక్ మార్కెట్లో లిస్ట్ కానివి) లావాదేవీలకు పాన్ కార్డును తప్పనిసరి చేశారు.
పాన్ దరఖాస్తు నిబంధనలలో మార్పు:
మరోవైపు, పాన్ కార్డ్ దరఖాస్తు ప్రక్రియలో ఆదాయపు పన్ను శాఖ మార్పులు చేసింది. 2026 ఏప్రిల్ 1 నుండి కేవలం ఆధార్ను మాత్రమే ఉపయోగించి పాన్ కార్డుకు దరఖాస్తు చేయడం కుదరదు. పుట్టిన తేదీని ధృవీకరించే ప్రత్యేక పత్రం కూడా సమర్పించాలి. ఇందుకోసం బర్త్ సర్టిఫికేట్, ఓటర్ ఐడీ, పదో తరగతి సర్టిఫికేట్, పాస్పోర్ట్ లేదా డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ను ఉపయోగించవచ్చు.
కేవలం పన్ను చెల్లింపులకే పరిమితం కాకుండా బ్యాంకింగ్, పెట్టుబడులు, ఆస్తి లావాదేవీల వంటి అన్ని ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు పాన్ అనుసంధానమై ఉంది. నిబంధనల ప్రకారం పాన్ కార్డు ఇవ్వని పక్షంలో లావాదేవీలు తిరస్కరించబడటం లేదా జరిమానాలు పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.