న్యూఢిల్లీ: భారత పౌరసత్వానికి (Indian Citizenship) ఖచ్చితమైన మరియు తిరుగులేని సాక్ష్యం ఏది అనే వివాదం గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా నడుస్తూనే ఉంది. ఈ తరుణంలో, కేంద్ర విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) పౌరసత్వ ధృవీకరణకు సంబంధించి ఇచ్చిన ఒక వివరణ ఈ చర్చను మళ్లీ తెరపైకి తెచ్చింది. విదేశాంగ శాఖ ఇచ్చిన ఈ స్పష్టీకరణ సాధారణ ప్రజలలో తీవ్ర ఆశ్చర్యంతో పాటు పెద్ద ఎత్తున గందరగోళాన్ని సృష్టించింది.
పాస్పోర్ట్ పౌరసత్వ పత్రం కాదా?
కేంద్ర విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టం చేసిన దాని ప్రకారం.. పాస్పోర్ట్ను ఒక వ్యక్తి యొక్క పౌరసత్వాన్ని చట్టబద్ధంగా ఖరారు చేసే సంపూర్ణ పత్రంగా పరిగణించలేము. పాస్పోర్ట్ అనేది కేవలం అంతర్జాతీయ దేశాలకు ప్రయాణించడానికి (International Travel) జారీ చేసే ఒక ప్రయాణ పత్రం మాత్రమేనని, కేవలం పాస్పోర్ట్ ఉన్నంత మాత్రాన ఒక వ్యక్తిని చట్టబద్ధంగా భారత పౌరుడిగా పూర్తిగా ధృవీకరించలేమని పేర్కొంది.
వివిధ ప్రభుత్వ విభాగాలు, ఇంటెలిజెన్స్ మరియు పోలీసుల క్షుణ్ణమైన బ్యాక్గ్రౌండ్ వెరిఫికేషన్ (నేపథ్య తనిఖీలు) పూర్తయిన తర్వాతే ఒక వ్యక్తికి పాస్పోర్ట్ జారీ చేయబడుతుంది. అంతటి కఠినమైన ప్రక్రియ ఉన్నప్పటికీ, పాస్పోర్ట్ అనేది కేవలం అంతర్జాతీయ ప్రయాణాలను సులభతరం చేయడానికి మరియు విదేశాలలో సదరు వ్యక్తి యొక్క జాతీయతను (Nationality) తాత్కాలికంగా చాటడానికి మాత్రమేనని విదేశాంగ శాఖ వివరించింది.
ముదిరిన వివాదం – ప్రజల్లో గందరగోళం:
కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక వివరణపై ప్రజల నుండి, మేధావుల నుండి తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. మన దేశంలో కేవలం భారతీయ పౌరులకు మాత్రమే పాస్పోర్ట్ జారీ చేసే నిబంధన ఉన్నప్పుడు, దానిని పౌరసత్వానికి నిరూపణగా అంగీకరించలేమనడంలో ఎలాంటి లాజిక్ లేదని పలువురు ప్రశ్నిస్తున్నారు. “ఒకవేళ పాస్పోర్ట్ కూడా పౌరసత్వ సాక్ష్యం కాకపోతే, మేము భారతీయులమే అనడానికి అసలైన ఆధార పత్రం ఏది?” అనే ప్రశ్న ప్రజల్లో ఉద్భవించింది.
అసలు పౌరసత్వాన్ని నిరూపించేది ఏది? రాజ్దీప్ సర్దేశాయ్ ప్రశ్నలు:
ఈ సున్నితమైన అంశంపై దేశంలోని ప్రముఖ సీనియర్ జర్నలిస్ట్ రాజ్దీప్ సర్దేశాయ్ కూడా సాషల్ మీడియా వేదికగా కొన్ని కీలక ప్రశ్నలను లేవనెత్తారు.
“నా దగ్గర ఓటర్ ఐడీ కార్డ్ ఉంది, కానీ అది పౌరసత్వానికి సాక్ష్యం కాదంటున్నారు. నా దగ్గర ఆధార్ కార్డ్ ఉంది, అది కూడా పౌరసత్వ ఆధారం కాదంటున్నారు. నా దగ్గర పాన్ కార్డ్ ఉంది, అది కూడా పౌరసత్వ నిరూపణ కాదంటున్నారు. చివరికి నా దగ్గర భారతీయ పాస్పోర్ట్ కూడా ఉంది, కానీ నేను భారత పౌరుడిని అనడానికి అది కూడా పూర్తిస్థాయి సాక్ష్యం కాదని చెప్తున్నారు.
అలాంటప్పుడు, నాకు ‘పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రం’ (Citizenship Certificate) ఇచ్చేది ఎవరు? ఒక ప్రభుత్వ అధికారా? నా ప్రశ్న చాలా సరళమైంది.. ఇక్కడ సమస్య ఒక సామాన్య పౌరుడి వద్ద ఉందా లేక సర్వ హక్కులను, అధికారాలను తన చేతుల్లో ఉంచుకున్న ప్రభుత్వ వ్యవస్థ వద్ద ఉందా?” అని ఆయన ప్రశ్నించారు.
భారత పౌరసత్వ చట్టం ఏం చెబుతోంది?
భారత పౌరసత్వ చట్టం (Indian Citizenship Act) ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి పుట్టుక ఆధారంగా (By Birth) ఈ దేశ పౌరుడా కాదా అని నిర్ణయించడానికి కొన్ని అత్యంత ముఖ్యమైన కాలపరిమితులు, నిబంధనలు ఉన్నాయి:
జనవరి 26, 1950 నుండి జూలై 1, 1987 లోపు: భారతదేశం గణతంత్ర రాజ్యంగా మారిన 1950 జనవరి 26న లేదా ఆ తర్వాత.. అలాగే 1987 జూలై 1 కంటే ముందు భారతదేశంలో జన్మించిన ఏ వ్యక్తైనా పుట్టుకతోనే స్వయంచాలకంగా భారత పౌరుడిగా పరిగణించబడతారు. వారికి ఎటువంటి అదనపు ఆధారాలు అవసరం లేదు.
जూలై 1, 1987 నుండి డిసెంబర్ 3, 2004 లోపు: 1987 జూలై 1న లేదా ఆ తర్వాత భారతదేశంలో జన్మించిన వ్యక్తి పౌరసత్వం పొందాలంటే.. అతను/ఆమె జన్మించిన సమయానికి వారి తల్లిదండ్రులలో కనీసం ఒకరైనా ఖచ్చితంగా భారత పౌరుడై ఉండాలి.
డిసెంబర్ 3, 2004 తర్వాత: ఈ చట్టాన్ని మరింత కఠినతరం చేస్తూ తెచ్చిన నిబంధనల ప్రకారం.. 2004 డిసెంబర్ 3న లేదా ఆ తర్వాత భారతదేశంలో జన్మించిన వారు పుట్టుకతో పౌరసత్వం పొందాలంటే, వారి తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ తప్పనిసరిగా భారతీయ పౌరులై ఉండాలి. లేదా తల్లిదండ్రులలో ఒకరు భారత పౌరుడై ఉండి, మరొకరు ఎటువంటి అనుమతులు లేకుండా దేశంలోకి చొరబడిన ‘చట్టవిరుద్ధ వలసదారు’ (Illegal Immigrant) కాకుండా ఉండాలి.
ప్రస్తుత చట్టపరమైన నిబంధనల ప్రకారం.. పుట్టిన తేదీ ధృవీకరణ పత్రం (Birth Certificate) మరియు తల్లిదండ్రుల చట్టబద్ధమైన భారతీయ పౌరసత్వ పత్రాలు మాత్రమే ఒక వ్యక్తి యొక్క భారత పౌరసత్వానికి ప్రాథమిక మరియు అత్యంత బలమైన ఆధారాలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి.