బీజింగ్/టెహ్రాన్: మధ్యప్రాచ్యంలో ఇరాన్ కేంద్రంగా సాగుతున్న యుద్ధం రోజురోజుకూ ముదురుతోంది. ఈ పోరు మరికొన్ని వారాల పాటు కొనసాగే అవకాశం ఉందని అమెరికా అధ్యక్షుడు హెచ్చరిస్తున్నా, ప్రపంచ రాజకీయాల్లో కీలక శక్తిగా ఉన్న చైనా మాత్రం ఇప్పటికీ ‘మౌనం’ వీడటం లేదు. ఇరాన్‌పై దాడులు జరుగుతున్నా చైనా ఎందుకు స్పందించడం లేదనే ప్రశ్న ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ వేదికలపై హాట్ టాపిక్‌గా మారింది.
చైనా మౌనం వెనుక ఉన్న ‘చమురు’ రాజకీయం
చైనా అనుసరిస్తున్న ఈ వ్యూహాత్మక మౌనం వెనుక బలమైన ఆర్థిక కారణాలు ఉన్నాయి:
ఇంధన అవసరం: చైనా తన మొత్తం ముడి చమురు అవసరాలలో 55% కంటే ఎక్కువ మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుండే దిగుమతి చేసుకుంటోంది. అందులో సుమారు 13% కేవలం ఇరాన్ నుండే వస్తోంది.
భారీ కొనుగోళ్లు: ఇరాన్ మొత్తం చమురు ఎగుమతుల్లో 80% వాటాను చైనాయే కొనుగోలు చేస్తోంది. పైగా, అంతర్జాతీయ ఆంక్షల వల్ల ఇరాన్ నుండి భారీ తగ్గింపు (Discount) ధరకే చమురు లభిస్తుండటం చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెద్ద ప్లస్ పాయింట్.
భారీ పెట్టుబడులు: 2021లో ఇరాన్ ఇంధన, బ్యాంకింగ్ మరియు మౌలిక సదుపాయాల రంగాల్లో 25 ఏళ్ల పాటు 400 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి పెట్టేందుకు చైనా ఒప్పందం చేసుకుంది.
అమెరికాను చిక్కుల్లో పడేసే వ్యూహం?
చైనా మౌనం వెనుక ఒక రాజకీయ కోణం కూడా ఉంది. మధ్యప్రాచ్యంలో అమెరికా ఎంత ఎక్కువగా నిమగ్నమైతే, ఇతర ప్రాంతాలపై దాని దృష్టి అంతగా తగ్గుతుందని చైనా భావిస్తోంది.
తైవాన్ అంశం: తైవాన్ విషయంలో అమెరికా జోక్యాన్ని చైనా తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తోంది. ఇప్పుడు అమెరికా తన శక్తిని, సంపదను (సుమారు 33 బిలియన్ డాలర్లు) మధ్యప్రాచ్య రక్షణ కోసం ఖర్చు చేస్తోంది. దీనివల్ల తైవాన్ విషయంలో అమెరికా పట్టు తగ్గుతుందని చైనా అంచనా వేస్తోంది.
టెక్నాలజీ మద్దతు: అమెరికా ఆంక్షలు ఉన్నప్పటికీ, చైనాకు చెందిన ZTE వంటి కంపెనీలు ఇరాన్ టెలికాం నెట్‌వర్క్‌లకు అవసరమైన సాంకేతికతను అందిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా, చైనా తయారీ ‘సూపర్ సోనిక్’ క్షిపణులను కొనుగోలు చేసేందుకు ఇరాన్ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తోంది.
రష్యా మరియు చైనా రహస్య హస్తం?
ఇరాన్‌కు చైనా మరియు రష్యాలు పరోక్షంగా సహాయం చేస్తున్నాయనే ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారం, సైనిక సాంకేతికత మరియు ఆర్థిక సాయం ద్వారా ఈ దేశాలు ఇరాన్‌ను వెనక నుండి నడిపిస్తున్నాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అయితే, ఈ ఆరోపణలను అటు చైనా గానీ, ఇటు రష్యా గానీ నేరుగా ఖండించకపోవడం గమనార్హం.
మొత్తానికి, ఇరాన్ చైనాకు ఒక అత్యంత ముఖ్యమైన భాగస్వామి. అందుకే బహిరంగంగా ఎవరినీ విమర్శించకుండా, పరిస్థితులను గమనిస్తూ చైనా తన ‘మౌన ముద్ర’ను కొనసాగిస్తోంది.