న్యూఢిల్లీ: ఒకేసారి కోట్లాది పక్షులు ఆకాశాన్ని నింపేస్తే ఎలా ఉంటుంది? ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తూ కళ్లు ఆర్పడం కూడా మర్చిపోతాం. ప్రపంచంలోని ఒక భాగంలో సరిగ్గా ఇలాంటిదే జరుగుతుంది. అక్కడ ఒకే రాత్రిలో సుమారు 37.3 కోట్ల వలస పక్షులు ఆకాశంలోకి ఎగిరి తమ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తాయి.
ఈ పక్షుల సంఖ్య అమెరికా మొత్తం జనాభా (సుమారు 35 కోట్లు) కంటే ఎక్కువ. ప్రపంచం నలుమూలల నుండి భారతదేశానికి కూడా పెద్ద సంఖ్యలో వలస పక్షులు వస్తుంటాయి.
వలస పక్షులను అస్సలు ఇబ్బంది పెట్టకండి: వన్యప్రాణి నిపుణులు
అమెరికాలోని కార్నెల్ ల్యాబ్ ‘బర్డ్కాస్ట్’ నివేదిక ప్రకారం.. మే 4వ తేదీ సాయంత్రం నుండి సుమారు 37.3 కోట్ల వలస పక్షులు ఉత్తర దిశగా ప్రయాణించనున్నాయి. ఇవి ఎక్కువగా అమెరికాలోని తూర్పు మరియు దక్షిణ తీర ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తాయి. అయితే, ఈ పక్షులను చూడాలనుకునే వారు వాటికి ఎటువంటి ఆటంకం కలిగించవద్దని వన్యప్రాణి నిపుణులు కోరుతున్నారు.
ఎందుకు ఈ ప్రయాణం?
శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం, పక్షులు ప్రధానంగా రెండు కారణాల వల్ల వలస వెళ్తాయి: ఆహారం మరియు గూడు (సంతానోత్పత్తి) కోసం. సాధారణంగా ఉత్తరార్ధ గోళంలో వేసవి నెలల్లో కీటకాలు, కొత్త మొక్కలు పుష్కలంగా లభిస్తాయి కాబట్టి పక్షులు ఉత్తరం వైపు వెళ్తాయి. చలికాలం రాగానే మళ్ళీ దక్షిణం వైపు తిరిగి వస్తాయి. కొన్ని పక్షులు మంచులో కూడా తట్టుకోగలవు.
పక్షుల గణన ఎలా జరుగుతుంది?
ఆకాశంలో ఎగురుతున్న పక్షుల సంఖ్యను ‘బర్డ్కాస్ట్’ సంస్థ ఎలా లెక్కిస్తుందంటే.. దీని కోసం జాతీయ పర్యావరణ ముందస్తు కేంద్రం (NCEP) డేటా మరియు వాతావరణ పర్యవేక్షణ రాడార్లను ఉపయోగిస్తారు. గత 23 ఏళ్ల వాతావరణ డేటాను విశ్లేషించడం ద్వారా కంప్యూటర్ మోడల్స్ సాయంతో ఈ అంచనాలను రూపొందిస్తారు.
ఆందోళనకరమైన అంశం: 40 శాతం పక్షి జాతుల క్షీణత
బర్డ్లైఫ్ నివేదిక ప్రకారం, ప్రపంచంలోని 40 శాతం పక్షి జాతుల సంఖ్య తగ్గుతోంది. పర్యావరణ వ్యవస్థకు వలస పక్షులు ఎంతో కీలకం. వీటి సంఖ్య తగ్గడం వల్ల నీటి నాణ్యత, ఆహార భద్రత దెబ్బతినడమే కాకుండా వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం పెరుగుతుంది.
నగరాల వెలుతురుతో వలస పక్షులకు ముప్పు
వలస పక్షుల ప్రయాణంలో కృత్రిమ కాంతి (Light Pollution) పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది. నగరాల నుండి వచ్చే అధిక వెలుతురు వల్ల పక్షులు దారి తప్పుతున్నాయి. దీనివల్ల అవి అలసిపోవడం లేదా భవనాలను ఢీకొట్టడం వల్ల మరణిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ‘అలెన్ హమ్మింగ్బర్డ్’, ‘గోల్డెన్-వింగ్డ్ వార్బ్లర్’ వంటి జాతులు దీని బారిన పడుతున్నాయి.
ప్రపంచ వలస పక్షుల దినోత్సవం 2026 థీమ్
ఈ ఏడాది థీమ్: “ప్రతి పక్షీ ముఖ్యమే, మీ దృక్పథం ముఖ్యం” (Every bird matters, your perspective counts). ప్రతి పక్షిని రక్షించాలన్నదే దీని ఉద్దేశ్యం. పక్షుల కోసం మీ ఇంటి దగ్గర నీటి సదుపాయం కల్పించాలని మరియు రాత్రిపూట అనవసరపు వెలుతురును తగ్గించాలని అధికారులు కోరుతున్నారు.
భారతదేశానికి వచ్చే వలస పక్షులు
భారతదేశానికి ప్రతి ఏడాది 370 కంటే ఎక్కువ జాతుల వలస పక్షులు వస్తాయి. ఇవి ప్రధానంగా శీతాకాలంలో కనిపిస్తాయి. ముఖ్యమైన ప్రదేశాలు:
చిల్కా సరస్సు (ఒడిశా)
భరత్పూర్ (రాజస్థాన్)
రాన్ ఆఫ్ కచ్ (గుజరాత్)
పాంగ్ డ్యామ్ (హిమాచల్ ప్రదేశ్)
ప్రధాన పక్షులు: సైబీరియన్ క్రేన్ (కొంగలు), ఫ్లెమింగోలు, పెలికాన్లు, బార్-హెడెడ్ గూస్. భారతదేశం ప్రధానంగా ‘సెంట్రల్ ఏషియన్ ఫ్లైవే’ (Central Asian Flyway) మార్గంలో ఉంది.