ఒక ప్రాణం లేని శరీరం అకస్మాత్తుగా లేచి కూర్చోవడం లేదా ఎంబాల్మింగ్ టేబుల్‌పై చెయ్యి నెమ్మదిగా కదలడం.. ఇవి హారర్ సినిమాల్లో చూసే దృశ్యాల్లా అనిపిస్తాయి. కానీ, మరణం తర్వాత కూడా శరీరంలో కదలికలు సంభవిస్తాయని, దానికి శాస్త్రీయ కారణాలు ఉన్నాయని ఫోరెన్సిక్ నిపుణులు మరియు వైద్య నిపుణులు ధృవీకరిస్తున్నారు. ఇవి ఏవైనా అతీంద్రియ శక్తుల వల్ల జరిగేవి కావు, శరీరం కుళ్ళిపోయే క్రమంలో జరిగే జీవ మరియు రసాయన మార్పుల ఫలితం.
లాజరస్ రిఫ్లెక్స్ (The Lazarus Reflex): మెదడు మరణించిన (Brain dead) రోగులకు లైఫ్ సపోర్ట్ ఆపివేసినప్పుడు ఈ ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యం కనిపిస్తుంది. శరీరం అకస్మాత్తుగా తన చేతులను పైకి లేపి, ఛాతిపైకి మడతపెడుతుంది.
- కారణం: ఇది ప్రాణం తిరిగి రావడం వల్ల జరిగేది కాదు; ఇది ఒక ‘స్పైనల్ రిఫ్లెక్స్’ (వెన్నెముకకు సంబంధించిన చర్య). మెదడు ప్రమేయం లేకుండా, కేవలం వెన్నెముక ద్వారా నియంత్రించబడే ఈ కదలికలు ఆక్సిజన్ లేకపోవడం వల్ల సంభవిస్తాయి.
మృతదేహాలు ఎందుకు కదులుతాయి? మూడు శాస్త్రీయ కారణాలు:
- నరాల అవశేష కార్యకలాపాలు (మరణించిన నిమిషాల తర్వాత): గుండె ఆగిపోయిన తర్వాత కూడా కొన్ని నరాల కణాలు యాక్టివ్‌గా ఉంటాయి. మిగిలి ఉన్న విద్యుత్ ప్రేరణల వల్ల వేళ్లు లేదా ముఖ కండరాలు స్వల్పంగా కదలవచ్చు.
- రిగోర్ మోర్టిస్ (గంటల తర్వాత): మరణించిన 2 నుండి 6 గంటల తర్వాత శరీరం బిగుసుకుపోతుంది. కండరాలు రిలాక్స్ అవ్వడానికి ‘ATP’ (అడెనోసిన్ ట్రైఫాస్ఫేట్) అవసరం. శరీరం దీన్ని తయారు చేయడం ఆపేయడంతో కండరాలు బిగుసుకుపోతాయి. 24 నుండి 72 గంటల తర్వాత ఈ బిగువు తగ్గినప్పుడు, చేతులు లేదా కాళ్లు నెమ్మదిగా కదిలే అవకాశం ఉంది.
- కుళ్ళిపోవడం మరియు గ్యాస్ ఒత్తిడి (రోజుల తర్వాత): శరీరంలోని బ్యాక్టీరియా వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే వాయువుల (Gases) ఒత్తిడి వల్ల శరీరం ఉబ్బడం లేదా స్వల్పంగా కదలడం జరుగుతుంది.
17 నెలల పరిశోధన: ఆస్ట్రేలియాలోని పరిశోధకులు ఒక మృతదేహాన్ని 17 నెలల పాటు గమనించారు. శవంలోని స్నాయువులు (Ligaments) ఎండిపోయి ముడుచుకుపోవడం వల్ల, పక్కన ఉన్న చేతులు దూరం జరిగినట్లు వారు గుర్తించారు. ఇది ఫోరెన్సిక్ ఇన్వెస్టిగేషన్‌లో చాలా ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణ.