యూపీ పోలీస్ ఎన్కౌంటర్: ఉత్తరప్రదేశ్ శాంతిభద్రతలు మరియు యోగి ప్రభుత్వ ‘జీరో టాలరెన్స్’ (సహించేది లేదు) విధానానికి సంబంధించి ఒక అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన, పెద్ద అధికారిక గణాంకాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం.. మార్చి 2017 నుండి ఇప్పటివరకు, అంటే గత 9 ఏళ్ల కాలంలో ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు నేరస్థులు, మాఫియాలపై చుట్టుముట్టి చర్యలు తీసుకుంటూ మొత్తం 17,043 ఎన్కౌంటర్లు (పోలీస్ కాల్పులు) జరిపారు.
గణాంకాల లెక్కలను పరిశీలిస్తే, యూపీలో గత 9 ఏళ్లలో ప్రతిరోజూ సగటున దాదాపు 5 పోలీస్ ఎన్కౌంటర్లు నమోదయ్యాయి. వ్యవస్థీకృత నేరాలు, తీవ్రమైన నేరాల నడుం విరగ్గొట్టడానికి చేపట్టిన అత్యంత భారీ ప్లాన్ ఇదని, ఇది రాష్ట్రంలో భయానక వాతావరణాన్ని సృష్టించిన నేరస్థులను మోకాళ్లపైకి తెచ్చేలా చేసిందని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
యూపీ పోలీసుల ఈ మహా-ఆపరేషన్కు సంబంధించిన జోన్ వారీ గణాంకాలు, పోలీసులకు జరిగిన నష్టం మరియు ప్రభుత్వ వాదనల పూర్తి ఇన్సైడ్ స్టోరీని ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం:
ఎన్కౌంటర్లలో ఎంతమంది ఖతం, ఎంతమందికి గాయాలు?
ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సోమవారం విడుదల చేసిన అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం, ఈ 9 ఏళ్లలో పోలీసులు-నేరస్థుల మధ్య జరిగిన ఎన్కౌంటర్ల పూర్తి చిత్రం ఈ విధంగా ఉంది:
- మొత్తం ఎన్కౌంటర్లు: మార్చి 2017 నుండి ఇప్పటివరకు రాష్ట్రంలో మొత్తం 17,043 పోలీస్ ఎన్కౌంటర్లు జరిగాయి.
- హతమైన నేరస్థులు: ఈ మెరుపు దాడుల్లో 289 మంది కరుడుగట్టిన నేరస్థులు మరణించారు.
- గాయపడిన వారు & అరెస్టులు: ఎన్కౌంటర్ల సమయంలో 11,834 మంది నిందితులు గాయపడగా, మొత్తం 34,253 మంది నేరస్థులను అరెస్ట్ చేసి జైలుకు తరలించారు.
- సంవత్సరం 2026 గణాంకాలు: కేవలం 2026 సంవత్సరంలోని మొదటి 5 నెలల్లోనే ఇప్పటివరకు 23 మంది నేరస్థులు పోలీస్ ఎన్కౌంటర్లలో హతమైనట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది.
మీరట్ జోన్లో అత్యధికంగా ‘క్లీనింగ్’, వారణాసి రెండో స్థానంలో..
ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం.. ఉత్తరప్రదేశ్లోని అన్ని పోలీస్ జోన్లలో కెల్లా మీరట్ జోన్ నేరస్థులపై చర్యలు తీసుకోవడంలో మరియు వారిని ఖతం చేయడంలో ముందంజలో ఉంది.
- మీరట్ జోన్ (నెం.1): ఇక్కడ అత్యధికంగా 4,813 ఎన్కౌంటర్లు జరిగాయి, ఇందులో 97 మంది నిందితులు మరణించారు. దీనితో పాటు 3,513 మంది అనుమానితులు గాయపడగా, 8,921 మందిని అరెస్ట్ చేశారు.
- వారణాసి జోన్ (నెం.2): ఎన్కౌంటర్ మరణాల కేసుల్లో వారణాసి రెండో స్థానంలో ఉంది. ఇక్కడ 1,292 ఎన్కౌంటర్లలో 29 మంది నేరస్థులు హతమవగా, 2,426 మంది అరెస్ట్ అయ్యారు, 907 మంది గాయపడ్డారు.
- ఆగ్రా జోన్ (నెం.3): ఆగ్రా మూడో స్థానంలో ఉంది, ఇక్కడ 2,494 ఎన్కౌంటర్లలో 24 మంది నేరస్థులు మరణించారు. ఇక్కడ 5,845 మంది నిందితులను అరెస్ట్ చేయగా, 968 మంది గాయపడ్డారు.
ఇవి కాకుండా బరేలీ జోన్, లక్నో జోన్, ఘాజియాబాద్ కమిషనరేట్, కాన్పూర్ జోన్, ప్రయాగ్రాజ్ జోన్ మరియు గౌతమ్ బుద్ధ నగర్ (నోయిడా) కమిషనరేట్లలో కూడా పెద్ద ఎత్తున ఎన్కౌంటర్లు నమోదయ్యాయి.
నేరస్థులతో పోరాడుతూ 18 మంది పోలీసులు అమరవీరులు
ఈ మహా-ఆపరేషన్లో యూపీ పోలీసులు కూడా భారీ నష్టాన్ని చవిచూడాల్సి వచ్చింది. నేరస్థుల బుల్లెట్లను ఎదుర్కొంటూ శాంతిభద్రతలను కాపాడేందుకు పోలీస్ జవాన్లు తమ ప్రాణాలను పణంగా పెట్టారు.
- అమరులైన పోలీసుల సంఖ్య: ఈ కాలంలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 18 మంది పోలీసులు అమరులయ్యారు.
- గాయపడిన జవాన్లు: ఎన్కౌంటర్ల సమయంలో నేరస్థులు ఎదురుకాల్పులు జరపడంతో 1,852 మంది పోలీస్ అధికారులు, జవాన్లు గాయపడ్డారు.
- మీరట్, వారణాసిలో నష్టం: కేవలం మీరట్ జోన్లోనే నేరస్థులతో పోరాడుతూ ఇద్దరు పోలీసులు అమరులు కాగా, 477 మంది గాయపడ్డారు. వారణాసి జోన్లో 104 మంది, ఆగ్రా జోన్లో 62 మంది పోలీసులు గాయపడ్డారు.
జాతీయ సగటు కంటే యూపీలో నేరాలు ఎంత తగ్గాయి?
నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) గణాంకాలు యోగి ప్రభుత్వ ‘నేర రహిత ఉత్తరప్రదేశ్’ వాదనలను బలపరుస్తున్నాయి. దీని ప్రకారం యూపీలో నేరాల రేటు జాతీయ సగటు కంటే దాదాపు 28.5% తక్కువగా నమోదైంది. దేశంలో ప్రతి లక్ష జనాభాకు సగటున 252.3 కాగ్నిజబుల్ (తీవ్రమైన) నేరాలు వెలుగుచూస్తుండగా, 24 కోట్లకు పైగా జనాభా ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్లో ఈ సంఖ్య కేవలం 180.2 గా ఉంది.
రిపోర్ట్ ప్రకారం, రాష్ట్రంలో నమోదైన మొత్తం 4,30,552 కాగ్నిజబుల్ కేసులలో 2,21,615 కేసులు భారతీయ శిక్షా స్మృతి (IPC) కింద మరియు 2,08,937 కేసులు భారతీయ న్యాయ సంహిత (BNS) కింద నమోదయ్యాయి. నేరస్థులను అణచివేయడానికి పోలీసులు తీసుకున్న కఠినమైన చర్యల ప్రభావం క్షేత్రస్థాయిలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోందని ఇది సూచిస్తోంది.
పోలీస్ ఎన్కౌంటర్లపై అలహాబాద్ హైకోర్టు తీవ్ర ఆందోళన
ఉత్తరప్రదేశ్లో నిరంతరం పెరుగుతున్న పోలీస్ ఎన్కౌంటర్లు మరియు నేరస్థుల కాళ్లపై కాల్పులు జరిపే పద్ధతిపై అలహాబాద్ హైకోర్టు 31 జనవరి 2026 న ఒక కేసు విచారణ సందర్భంగా తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేసింది. మీర్జాపూర్కు చెందిన రాజు అలియాస్ రాజ్కుమార్ బెయిల్ పిటిషన్పై విచారణ చేపట్టిన జస్టిస్ అరుణ్ కుమార్ దేశ్వాల్ సింగిల్ బెంచ్.. పోలీసులు చట్టానికి అతీతులు కారని, శిక్షించే పని న్యాయవ్యవస్థదే కానీ పోలీసులది కాదని స్పష్టం చేసింది. ప్రమోషన్లు, ప్రశంసలు లేదా సోషల్ మీడియాలో హెడ్లైన్స్గా నిలవడం కోసం నిందితుల కాళ్లపై కాల్పులు జరపడం ఒక అలవాటుగా మారడం తప్పు మాత్రమే కాదు, అత్యంత ప్రమాదకరమని కోర్టు పేర్కొంది.
కోర్టు దీనిని సుప్రీంకోర్టు పియుసిఎల్ (PUCL) మార్గదర్శకాలకు స్పష్టమైన ఉల్లంఘనగా పరిగణించింది. రాష్ట్ర డీజీపీ, హోంశాఖ కార్యదర్శి నుండి సమాధానం కోరడంతో పాటు పోలీసుల కోసం 6-పాయింట్ మార్గదర్శకాలను (6-Point Guidelines) జారీ చేసింది. నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తే సంబంధిత జిల్లా ఎస్పీ (SP), ఎస్ఎస్పీ (SSP)లపై నేరుగా కోర్టు ధిక్కరణ చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరించింది.