వాషింగ్టన్/టెహ్రాన్: మధ్యప్రాచ్యంలో ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య రేగిన యుద్ధం ప్రస్తుతం ప్రపంచ దేశాలను పెను ఆర్థిక మరియు రాజకీయ సంక్షోభంలోకి నెట్టింది. ఇజ్రాయెల్ పన్నిన వ్యూహాత్మక వలలో అమెరికా చిక్కుకుపోయిందని, ఇప్పుడు దాని నుండి బయటపడలేక అల్లాడుతోందని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ట్రంప్ అంచనా తప్పిందా?
తమ సైనిక బలంతో ఇరాన్‌ను కేవలం 4 రోజుల్లోనే లొంగదీసుకోవచ్చని డొనాల్డ్ ట్రంప్ భావించారు. కానీ యుద్ధం మొదలై 12 రోజులు గడిచినా ఇరాన్ వెనక్కి తగ్గడం లేదు. పైగా, ప్రతిరోజూ కొత్త రకం క్షిపణులు మరియు డ్రోన్లతో ఇజ్రాయెల్, అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై దాడులు చేస్తూ యుద్ధ తీవ్రతను పెంచుతోంది.
ప్రపంచాన్ని వణికిస్తున్న ఇంధన సెగ
ఈ యుద్ధం వల్ల ఖతార్ తన సహజ వాయువు (LNG) ఉత్పత్తిని తాత్కాలికంగా నిలిపివేయడం అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో కలకలం రేపింది. ముఖ్యంగా భారత్ వంటి ఇంధన దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాల్లో వంటగ్యాస్ (LPG) కొరత మొదలైంది. అమెరికా మొండితనం వల్లే ఈ పరిస్థితి వచ్చిందని ప్రపంచ దేశాలు మండిపడుతున్నాయి.
అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముప్పు
యుద్ధం వల్ల వందలాది మంది చిన్నారులు, సైనికులు మరణిస్తున్నా.. ఇరాన్ ఆయుధ సంపత్తిని నాశనం చేయడమే తన లక్ష్యమని ట్రంప్ చెబుతున్నారు. కానీ ఇరాన్ వ్యూహం వేరుగా ఉంది. కేవలం ఆయుధాలతోనే కాకుండా, ఆర్థిక దిగ్బంధనం ద్వారా అమెరికాపై ఒత్తిడి తెస్తోంది.
హార్ముజ్ జలసంధి: ఇరాన్ నియంత్రణలో ఉన్న ఈ మార్గాన్ని మూసివేయడం వల్ల ప్రపంచ ముడి చమురు ధరలు ఆకాశాన్నంటుతున్నాయి. ఇది అమెరికా అంతర్గత ఆర్థిక వ్యవస్థను పాతాళానికి తొక్కే ప్రమాదం ఉంది.
మిత్రదేశాల దూరం – అమెరికాకు ఎదురుదెబ్బ
సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ మరియు ఖతార్ వంటి గల్ఫ్ దేశాలు ఈ యుద్ధానికి దూరంగా ఉంటున్నాయి. “ఇది ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం, ఇందులో మమ్మల్ని లాగడం సరికాదు” అని ఆ దేశాలు బహిరంగంగానే చెబుతున్నాయి. యుద్ధం కొనసాగితే దశాబ్దాలుగా తాము నిర్మించుకున్న ఆర్థికాభివృద్ధి దెబ్బతింటుందని భావిస్తున్న గల్ఫ్ దేశాలు, అమెరికాను శాంతి చర్చలకు రావాలని కోరుతున్నాయి.
ట్రంప్ ప్రభుత్వంలో విభేదాలు?
అమెరికా పార్లమెంట్ సభ్యుల రహస్య సమావేశంలో, ఈ యుద్ధంపై ప్రభుత్వానికి సరైన స్పష్టత లేదని తేలిపోయింది. క్రిస్ మర్ఫీ వంటి ఎంపీలు మాట్లాడుతూ.. కేవలం క్షిపణి కేంద్రాలను ధ్వంసం చేయడం వల్ల యుద్ధం ముగియదని, ఇరాన్ అణ్వాయుధాలు లేదా పాలన మార్పు వంటి స్పష్టమైన లక్ష్యాలు లేవని విమర్శించారు. మరోవైపు, అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జే.డి. వాన్స్ తన మౌనం ద్వారా ఈ యుద్ధంపై తన అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేయడం ట్రంప్ ప్రభుత్వంలో ఉన్న అంతర్గత విభేదాలను సూచిస్తోంది.
ముగింపు: గౌరవప్రదమైన నిష్క్రమణే మార్గమా?
ఇరాన్ ప్రస్తుతం ఒక చదరంగం ఆటలాగా చాలా నిదానంగా, తెలివిగా పావులు కదుపుతోంది. భౌగోళిక అనుకూలతలు మరియు హౌతీ దళాల వంటి మిత్ర కూటములను ఉపయోగించి ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని అడ్డుకుంటూ అమెరికాను మోకరిల్లేలా చేస్తోంది. యుద్ధం ఇలాగే కొనసాగితే అమెరికాలో ట్రంప్ రాజీనామా చేయాలనే నినాదాలు మిన్నంటే అవకాశం ఉంది. ఒకవేళ ఇప్పుడే యుద్ధం ఆపితే ఇరాన్ చేతిలో ఓడిపోయినట్లు అవుతుంది, ఆపకపోతే ఆర్థిక వ్యవస్థ నాశనమవుతుంది. ఈ ‘ముట్టుసందు’ (Deadlock) నుండి అమెరికా ఎలా బయటపడుతుందో చూడాలి.