వేశ్యలు నిరాకరించారు, వంటవాడిని ‘హీరోయిన్’ చేశారు, భార్య నగలు అమ్మి సినిమా తీశారు; సినిమా ‘పితామహుడి’ అద్భుత గాథ

అది దేశం బానిస సంకెళ్లలో ఉన్న సమయం. వినోదానికి సాధనాలు లేవు, కేవలం కొన్ని నాటకాలు మాత్రమే ప్రదర్శించబడేవి. సినిమా, టీవీ అనే పదాలే మన జీవనశైలిలో లేవు. అటువంటి కాలంలో భారతీయ సినిమాకు ప్రాణం పోసి, దానికి రెక్కలు తొడిగిన వ్యక్తిని ‘భారత చలనచిత్ర పితామహుడు’ అని పిలుస్తాం. ఆయనే దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే.

మహారాష్ట్రలో జన్మించిన సినిమా సృష్టికర్త: నాసిక్‌కు చెందిన ధుండిరాజ్ గోవింద్ ఫాల్కే (దాదాసాహెబ్) ఏప్రిల్ 30, 1870న త్రయంబకేశ్వర్‌లో జన్మించారు. జర్మనీకి వెళ్లి సినిమా నిర్మాణ సాంకేతికతను నేర్చుకున్నారు. 1910లో ముంబైలో ‘ద లైఫ్ ఆఫ్ క్రైస్ట్’ అనే మూకీ సినిమా చూసినప్పుడు, ఆయనకు క్రీస్తు స్థానంలో రాముడు, కృష్ణుడు కనిపించారు. “మనం మన దేవుళ్లను తెరపైకి ఎందుకు తీసుకురాకూడదు?” అన్న ఆలోచనే భారతీయ సినిమాకు పునాది వేసింది.

భార్య నగలు అమ్మి మొదటి సినిమా: మొదటి సినిమా ‘రాజా హరిశ్చంద్ర’ తీయడానికి ఆయన పడ్డ కష్టాలు వర్ణనాతీతం. ఎవరూ పెట్టుబడి పెట్టడానికి ముందుకు రాకపోవడంతో, తన ఇన్సూరెన్స్ పాలసీని తాకట్టు పెట్టి, భార్య సరస్వతీ బాయి నగలను అమ్మేశారు. 15 వేల రూపాయల బడ్జెట్‌తో 1913, మే 3న ముంబైలోని కొరోనేషన్ సినిమాలో భారత్‌లో తొలి ఫీచర్ ఫిల్మ్ విడుదలయ్యింది.

నటి దొరక్క వంటవాడిని హీరోయిన్‌గా మార్చారు: ఆ రోజుల్లో సినిమాలో నటించడం అంటే సమాజంలో చాలా తక్కువగా చూసేవారు. తన సినిమాలో రాణి ‘తారమతి’ పాత్ర కోసం దాదాసాహెబ్ చివరకు రెడ్ లైట్ ఏరియాలో కూడా వెతికారు, కానీ ఎవరూ నటించడానికి ఒప్పుకోలేదు. చివరకు తన వద్ద పనిచేసే ‘దత్తాత్రేయ’ అనే వంటవాడిని హీరోయిన్ పాత్రకు ఒప్పించి నటించేలా చేశారు. రాజు పాత్రను దత్తాత్రేయ పోషించగా, రోహిత్ పాత్రను ఫాల్కే కుమారుడు భాల్‌చంద్ర పోషించారు.

500 మందికి వంట చేసిన భార్య: సినిమా షూటింగ్ సమయంలో దాదాసాహెబ్ భార్య సరస్వతి పాత్ర ఎంతో కీలకం. ఆమె కేవలం ఇంటి పనులకే పరిమితం కాకుండా, సెట్‌లోని 500 మంది సిబ్బందికి వంట చేసేవారు. బట్టలు ఉతకడం నుండి ప్రొడక్షన్ పనుల వరకు ఆమె స్వయంగా చూసుకునేవారు. సెట్‌లో ఆమె ఒక్కరే మహిళ ఉండేవారు.

చివరి రోజుల్లో ఆర్థిక కష్టాలు: 19 ఏళ్ల సినీ కెరీర్‌లో ఆయన 121 సినిమాలు నిర్మించారు. ‘లంకా దహన్’ సినిమా ఎంతటి విజయం సాధించిందంటే, థియేటర్ల వద్ద టికెట్ల కోసం ఇచ్చిన నాణేలను బస్తాలతో మోసేవారట. అయితే, టాకీ (మాటలు ఉన్న) సినిమాలు రావడంతో ఆయన సాంకేతికత వెనుకబడిపోయింది. 1944, ఫిబ్రవరి 16న నాసిక్‌లో ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య ఆయన కన్నుమూశారు. ఆయన గౌరవార్థం భారత ప్రభుత్వం 1969లో ‘దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు’ను ప్రారంభించింది.