టెహ్రాన్: మధ్యప్రాచ్యం (మిడిల్ ఈస్ట్) రాజకీయాల్లో ఊహించని పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఒకవైపు అగ్రరాజ్యం అమెరికాతో ఉత్కంఠ పోరు, మరోవైపు ట్రంప్‌తో చర్చల వేళ తలెత్తిన ప్రతిష్టంభన.. ఈ ఉద్రిక్తతల మధ్య ఇరాన్ ఒక సంచలన పావు కదిపింది. దశాబ్దాల కాలంగా బద్ధశత్రువుగా ఉన్న సౌదీ అరేబియాకు ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి స్వయంగా ఫోన్ చేయడం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశమైంది. తమపైకి క్షిపణులు ప్రయోగించిన దేశమే, ఇప్పుడు శాంతి మంత్రం పఠిస్తూ ఫోన్ చేయడంతో ఈ ‘శత్రువుల స్నేహం’ వెనుక ఉన్న అసలు వ్యూహం ఏంటనేది ఆసక్తికరంగా మారింది.
ముగిసిన మౌనం.. మొగ్గ తొడిగిన దౌత్యం!
కొద్ది వారాల క్రితం వరకు సౌదీ అరేబియా భూభాగం లక్ష్యంగా క్షిపణులు దాడి చేసిన ఇరాన్, ఇప్పుడు స్వరం మార్చింది. ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరగ్చీ, సౌదీ విదేశాంగ మంత్రి ప్రిన్స్ ఫైసల్ బిన్ ఫర్హాన్ మధ్య సుదీర్ఘ ఫోన్ సంభాషణ జరిగింది. యుద్ధం మొదలైన తర్వాత ఇరు దేశాల మధ్య జరిగిన తొలి అధికారిక సంప్రదింపులు ఇవే కావడం గమనార్హం.
చర్చలోని ముఖ్యాంశాలు:
ప్రాంతీయ భద్రత: గల్ఫ్ ప్రాంతంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలను తగ్గించి, శాంతిని నెలకొల్పడంపై ఇద్దరు మంత్రులు ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి: ప్రపంచ వాణిజ్యానికి జీవనాడి వంటి హోర్ముజ్ జలసంధిని వెంటనే తెరిచి ఉంచాలని, రవాణాకు ఆటంకాలు కలిగించకూడదని సౌదీ గట్టిగా డిమాండ్ చేసింది.
సార్వభౌమాధికారం: గల్ఫ్ దేశాల ప్రాదేశిక సమగ్రతను గౌరవించాలని, ఎటువంటి దూకుడు చర్యలకు పాల్పడకూడదని సౌదీ ఇరాన్‌కు స్పష్టమైన హెచ్చరికలు జారీ చేసింది.
సౌదీ వ్యూహం: ‘అరబ్ బ్లాక్’ దిశగా అడుగులు
కేవలం ఇరాన్‌తోనే కాకుండా, సౌదీ అరేబియా తన చుట్టూ ఉన్న యూఏఈ, ఖతార్, కువైట్, టర్కీ, జోర్డాన్ వంటి దేశాలతో కూడా సంప్రదింపులు జరుపుతోంది. ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ మధ్య జరుగుతున్న ఈ పోరులో తమ దేశాలు బలికాకూడదని భావిస్తున్న సౌదీ, ఒక ప్రత్యేక ‘అరబ్ బ్లాక్’ను సిద్ధం చేస్తోంది. ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న రెండు వారాల కాల్పుల విరమణను శాశ్వత శాంతిగా మార్చాలన్నదే సౌదీ లక్ష్యం.
ఇరాన్ ఎందుకు వెనక్కి తగ్గింది?
ఇరాన్ పాలకుడు మౌజతబా ప్రభుత్వం ఇప్పుడు ఇరకాటంలో పడింది. దీనికి ప్రధాన కారణాలు:
ట్రంప్ ఫ్యాక్టర్: అమెరికా అధ్యక్షుడిగా ట్రంప్ బాధ్యతలు చేపట్టాక ఆయన ప్రవర్తన ఊహాతీతంగా ఉంటుంది. సౌదీ, యూఏఈ వంటి దేశాలు పూర్తిస్థాయిలో ట్రంప్ వైపు వెళ్తే ఇరాన్ ఏకాకి అవుతుంది.
ఆర్థిక దిగ్బంధం: హోర్ముజ్ మార్గం మూసుకుపోతే ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ కూడా దెబ్బతింటుంది.
దౌత్య ఒంటరితనం: అరబ్ ప్రపంచంతో సంబంధాలు పూర్తిగా తెగిపోతే ఇజ్రాయెల్‌ను ఎదుర్కోవడం కష్టమని ఇరాన్ గుర్తించింది.
విశ్లేషణ: ఇది శాంతికాదు.. సమయం కోసం ఎత్తుగడ!
ఇరాన్ చేసిన ఈ ఫోన్ కాల్ వెనుక లోతైన దౌత్య వ్యూహం దాగి ఉంది. అమెరికా నుంచి ముప్పు పొంచి ఉన్న వేళ, పొరుగు దేశాలతో కనీసం మాటలు కలిపి ఉంచడం ద్వారా ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవాలని ఇరాన్ భావిస్తోంది. మరోవైపు సౌదీ అరేబియా మాత్రం ‘వేచి చూసే ధోరణి’ (Wait and Watch) అవలంబిస్తోంది. ఇరాన్ తన ‘బిట్‌కాయిన్ వసూళ్లు’, సముద్ర మార్గాల్లో దాదాగిరి ఆపితేనే ఈ బంధం ముందుకు సాగుతుందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
మొత్తానికి, క్షిపణులు దాడి చేసిన చేతులే ఇప్పుడు కరచాలనం కోసం చాచడం మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో ఒక పెద్ద ‘ట్విస్ట్’ అనే చెప్పాలి. మరి ఈ స్నేహం ఎంతకాలం నిలుస్తుందో వేచి చూడాలి!