భారత చమురు మరియు గ్యాస్ ఉత్పత్తి: మధ్యప్రాచ్య (Middle East) యుద్ధం కారణంగా ప్రపంచ ఇంధన సంక్షోభం గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు, గ్యాస్ సరఫరాలో ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి. కొన్ని దేశాలు ధరలను విపరీతంగా పెంచుతుంటే, మరికొన్ని దేశాలు ఆంక్షలు విధిస్తూ ఇంధనాన్ని పొదుపు చేసే ప్రయత్నాల్లో ఉన్నాయి.
ఈ యుద్ధం భారత్‌కు ఒక గుణపాఠం నేర్పింది. దీనిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ఇంధన రంగంలో స్వయం సమృద్ధి (Self-reliance) సాధించే దిశగా భారత్ వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. ఎడారిలో చమురు ఉత్పత్తిని పెంచడం, సముద్రం నుండి గ్యాస్ తీయడం, చివరకు బొగ్గు నుండి గ్యాస్ తయారు చేయడం వంటి విప్లవాత్మక చర్యలకు శ్రీకారం చుట్టింది.
ఎడారి నుండి ఉబికివస్తున్న చమురు
చమురు ఉత్పత్తిలో భారత్ భారీ విజయాన్ని సాధించింది. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ (OIL) రాజస్థాన్‌లోని థార్ ఎడారిలో ముడి చమురు ఉత్పత్తిని రికార్డు స్థాయికి చేర్చింది.
- ఉత్పత్తి పెరుగుదల: జోధ్‌పూర్ సాండ్‌స్టోన్ ఫార్మేషన్‌లో ముడి చమురు ఉత్పత్తి రోజుకు 1202 బ్యారెళ్లకు చేరుకుంది. 2025లో ఇది కేవలం 705 బ్యారెళ్లు మాత్రమే ఉండేది, అంటే దాదాపు 70% పెరుగుదల నమోదైంది.
- కొత్త బావులు: కంపెనీ కొత్తగా 13 చమురు బావులను తవ్వింది. సైక్లిక్ స్టీమ్ స్టిమ్యులేషన్ (CSS) అనే సాంకేతికతతో ఈ ఘనత సాధించింది.
- సరఫరా: ఇక్కడ వెలికితీసిన చిక్కటి ముడి చమురును ట్యాంకర్ల ద్వారా గుజరాత్‌లోని మెహసానాలో ఉన్న ONGC కేంద్రానికి, అక్కడి నుండి పైప్‌లైన్ ద్వారా ఇండియన్ ఆయిల్ రిఫైనరీకి పంపిస్తున్నారు.
సముద్ర గర్భంలో గ్యాస్ వేట
థార్ ఎడారిలోనే కాకుండా, అండమాన్ సముద్రంలో కూడా భారత్ అడుగులు వేస్తోంది.
- మెగా ప్లాన్: 20 బిలియన్ డాలర్ల భారీ ప్రణాళికతో ONGC అండమాన్ నికోబార్ దీవుల సమీపంలో లోతైన నీటిలో చమురు మరియు గ్యాస్ అన్వేషణ ప్రారంభించింది.
- అరేబియా సముద్రం: అరేబియా సముద్రంలోని ‘దమన్ అప్‌సైడ్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రాజెక్ట్’ నుండి ఇప్పటికే గ్యాస్ ఉత్పత్తి ప్రారంభమైంది. కేవలం రెండేళ్లలోపే ఇక్కడి నుండి హజీరా ప్లాంట్‌కు గ్యాస్ సరఫరాను ప్రారంభించి రికార్డు సృష్టించింది.
బొగ్గుతో భారత ఇంధన విప్లవం
బొగ్గు నిల్వలలో భారత్ ప్రపంచంలో ఐదో స్థానంలో ఉంది. ఇప్పుడు ఇదే బొగ్గును గ్యాస్‌గా మార్చడం ద్వారా దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
- లక్ష్యం: 2030 నాటికి 100 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ చేయాలని లక్ష్యం.
- పెట్టుబడి: దీని కోసం 4 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడి మరియు 8500 కోట్ల ప్రోత్సాహక ప్యాకేజీని కేంద్రం ఆమోదించింది. కోల్ ఇండియా మరియు GAIL సంస్థలు ఈ బాధ్యతను తీసుకున్నాయి.
- ప్రక్రియ: బొగ్గును ఆక్సిజన్ మరియు ఆవిరితో నియంత్రిత పద్ధతిలో వేడి చేయడం ద్వారా ‘సిన్‌గ్యాస్’ (Syngas) తయారవుతుంది. దీని నుండి హైడ్రోజన్, మెథనాల్ మరియు సహజ వాయువును ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. చైనా తన అమోనియా ఉత్పత్తిలో 90% ఈ పద్ధతిలోనే చేస్తోంది.
యుద్ధం మధ్యలో భారత్ ఎలా గెలుస్తోంది?
ఇరాన్, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ మధ్య యుద్ధం జరుగుతున్నప్పటికీ, భారత్ తన ఇంధన అవసరాల కోసం ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకుంటూ విజయం సాధిస్తోంది.
- ప్రస్తుతం భారత్ తన చమురు అవసరాల కోసం 80 నుండి 88 శాతం దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది.
- మన గ్యాస్ అవసరాల్లో 90% కువైట్, ఖతార్, యూఏఈ వంటి దేశాల నుండి వస్తోంది.
- హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) సంక్షోభం తలెత్తితే ఈ సరఫరా ఆగిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే భారత్ సొంతంగా చమురు, గ్యాస్ ఉత్పత్తిని పెంచుకుంటూ భవిష్యత్ సంక్షోభాలను ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధమవుతోంది.